اختلال اضطراب فراگیر (GAD) شرایط پیچیده‌ای است که با نگرانی بیش از حد و غیرقابل‌کنترل مشخص می‌شود؛ اختلالی مزمن که عملکرد فرد را مختل می‌کند. افراد مبتلا به GAD طیف وسیعی از علائم فیزیکی شامل تنش عضلانی، بی‌قراری، خستگی و همچنین پریشانی هیجانی ناشی از احساس مداوم ترس و دلهره را تجربه می‌کنند. این علائم اضطراب اغلب به طور قابل توجهی کیفیت زندگی در حوزه‌های روابط، کار و سلامت را کاهش می‌دهد. در این مقاله به اختلال اضطراب فراگیر در درمان هیجان‌مدار میپردازیم.
EFT و اختلال اضطراب فراگیر در درمان هیجان‌مدار
درمان هیجان‌مدار (EFT) شکلی تجربه‌ای از روان‌درمانی است که به مراجع کمک می‌کند تا هیجانات زیرین اضطراب خود را بهتر درک کرده و با آن‌ها ارتباط متفاوتی برقرار کند. EFT پردازش هیجانی را تسهیل می‌کند، اجتناب از محرک‌های اضطراب را کاهش داده و مراجعان را برای پرورش شفقت به خود توانمند می‌سازد. پژوهش‌های درمان هیجان‌مدار کاهش دائمی علائم GAD و بهبود وضعیت بهزیستی را نشان می‌دهند؛ اگرچه پژوهش‌های بیشتری در این زمینه مورد نیاز است.
EFT بر این ایده استوار است که بسیاری از مسائل روان‌شناختی ریشه در شناسایی، تجربه و مدیریت هیجانات دارند. افراد به واسطه آگاه شدن از هیجانات و یادگیری مهارت‌های جدید می‌توانند از پریشانی راحت شده، احساس توانمندی کنند، روابط خود را بهبود بخشند و به سوی زندگی رضایت‌مندانه‌تری حرکت کنند.
درمان هیجان‌مدار چیست؟
درمان هیجان‌مدار متعلق به سنت انسان‌گرایانه و تجربه‌ای درمان‌ها است و دو هدف کلی دارد (گرینبرگ، 2004):
تقویت حس خود در مراجع:
مراجعان احساس کنند توانایی بیشتری برای تحمل و تنظیم احساسات دشوار دارند.تسهیل پردازش و دگرگونی هیجان:
از طریق افزایش آگاهی، بازتاب، ابراز و معناسازی پیرامون احساسات.
درمانگران با ایجاد فضای امن از طریق هماهنگی همدلانه و توجه مثبت نامشروط، به کاوش در هیجانات کمک می‌کنند. هنگامی که هیجانات شروع به پدیدآیی می‌کنند، درمانگران مراجعین را از طریق خلاصه‌های انعکاسی نمادسازی و برچسب‌گذاری، به اعتباربخشی و طبیعی‌سازی تجربه‌شان یاری می‌رسانند.
زمانی که هیجانات روشن می‌شوند، درمانگران مراجعین را از طریق وظایف صندلی هدایت می‌کنند؛ وظایفی که در آن بخش‌هایی از خود به معنای واقعی کلمه درباره زمینه‌های تعارض‌های هیجانی و پریشانی با یکدیگر صحبت می‌کنند. این گفتگوهای تجربه‌ای باعث افزایش درک از خود و یکپارچگی آسیب‌های گذشته با واکنش‌های فعلی می‌شود. حل‌وفصل زمانی اتفاق می‌افتد که بخش‌های متضاد خود نسبت به یکدیگر ابراز اهمیت، نگرانی و درک کنند.
چگونه EFT می‌تواند به درمان GAD کمک کند؟
EFT ممکن است از بسیاری جهات یک درمان مفید برای GAD باشد. در بخش‌های زیر به چند راهکار اشاره شده است که از طریق آن‌ها EFT به مراجعین کمک می‌کند تا با اضطراب و نگرانی مقابله کنند:
شناسایی نشانه‌های فیزیکی اضطراب و هیجانات همراه آن:
درمانگران به مراجع می‌آموزند که نشانگرهای جسمی اضطراب فزاینده را در بدن خود شناسایی کنند. از طریق تکنیکی به نام تمرکز، مراجع یاد می‌گیرد با شفقت از این احساسات درونی پرسش کند تا به نمادسازی و برچسب‌گذاری هیجانات همراه آن کمک نماید.رشد آگاهی از راه‌اندازهای هیجان:
دیالوگ‌های دو صندلی واکنش‌های خودکار شناختی، هیجانی و فیزیولوژیکی مراجع را در پاسخ به موقعیت‌های محرک نشان می‌دهد. آوردن این الگوها به آگاهی، توانایی تنظیم آگاهانه هیجانات را در مقابل واکنش‌های ناشی از حالت‌های هشداردهنده که به اضطراب دامن می‌زنند، افزایش می‌دهد.تمرین پذیرش و تحمل علائم اضطراب:
انعکاس‌های تسکین‌دهنده و همدلانه از طرف درمانگر، نوعی الگوی شفقت را در مراجعان شکل می‌دهد که می‌توانند در هنگام اضطراب به خود نشان دهند. این امر نیاز به اجتناب از تجربه درونی را کاهش می‌دهد.استفاده از صندلی برای گفتگو بین بخش‌های انتقادی و تجربه‌کننده خود:
احساسات هسته‌ای دردناک و تعارضات درونی زیربنای GAD از طریق گفت‌وگوهای مداوم صندلی بین طرف‌های مخالف خود پدید آمده و حل می‌شوند. این فرآیند به یکپارچگی جدید و انسجام خود کمک می‌کند.
لس گرینبرگ، روان‌شناس بالینی و یکی از بنیانگذاران اولیه EFT، توضیح می‌دهد که افراد مبتلا به GAD اغلب یک “ناامنی اساسی” زیرین حاوی احساس رهاشدن و ناامنی در دنیایی خطرناک دارند؛ بنابراین، آن‌ها از نگرانی مداوم به‌عنوان “اقدامی کورکورانه برای محافظت از خود” استفاده می‌کنند. هدف EFT رسیدن به این ناامنی‌های هسته‌ای است. گرینبرگ ادعا می‌کند که EFT به‌جای درمان علائم اضطراب سطحی، سعی می‌کند از هیجانات هسته‌ای دردناک و ناامنی‌های زیرین مانند GAD پرده بردارد. این درمان با دستیابی به علل ریشه‌ای مانند رهاشدن، ترس‌ها و شرم، به مراجعین کمک می‌کند تا این زخم‌های هیجانی را پردازش کرده و شفا دهند.
نقش هیجانات در GAD
هیجاناتی مانند ترس، هراس و بدبه‌دل‌افتادن، رفتارها و افکار اضطرابی را در GAD هدایت می‌کنند. این هیجانات اولیه در زیر سطح پنهان می‌شوند و اغلب ناشناخته هستند؛ اما درعین‌حال به نگرانی‌های آینده و رفتارهای اجتنابی دامن می‌زنند که عملکرد فرد را به‌شدت محدود می‌کند. مشکل در برقراری تماس و پذیرش چنین احساسات هسته‌ای، به این هیجانات قدرت بیشتری می‌دهد.
یادگیری نزدیک‌شدن و درک هیجانات اولیه با شجاعت و شفقت به خود، به مراجع احساس عاملیت و کنترل می‌دهد. این تغییر در نهایت به آن‌ها قدرت می‌دهد تا با محرک‌های اضطراب ارتباط متفاوتی برقرار کنند. مراجعانی که دیگر تحت‌تأثیر هیجاناتی که نمی‌توانند نام ببرند یا تحمل کنند، غرق نمی‌شوند، بلکه متوجه می‌شوند که توانایی مقابله با این هیجانات را دارند.
پیامدهای EFT برای GAD
پژوهش‌ها نشان می‌دهند که EFT به طور قابل توجهی علائم حاد GAD و همچنین استعداد ابتلا به عود را در طولانی‌مدت کاهش می‌دهد. بر خلاف سایر درمان‌ها، مراجعین ممکن است در ابتدا به مداخلات پاسخ دهند؛ اما علائم آن‌ها پس از مدتی بازگردد. به نظر می‌رسد که نتایج EFT در طول زمان تداوم می‌یابد.
مراجعان پس از درمان هیجان‌مدار، آگاهی و درک بسیار بیشتری از هیجانات خود به دست می‌آورند و توانایی بهبود‌یافته‌ای برای تنظیم واکنش‌های هیجانی حتی در مواجهه با محرک‌ها گزارش می‌دهند. این امر به آن‌ها اجازه می‌دهد که دست از اجتناب‌کردن از موقعیت‌های اضطراب‌آور بردارند. مراجعانی که اکنون دیگر غرق در هیجانات بزرگ‌تر از پنجره تحمل خود نیستند، با تمایل و منابع درونی بیشتری به موقعیت‌هایی که قبلاً طاقت‌فرسا بودند، نزدیک می‌شوند.
یک پژوهش اکتشافی نشان می‌دهد که EFT ممکن است یک مداخله مؤثر در خدمات مشاوره دانشجویی باشد و داده‌های کیفی کاهش اضطراب، افزایش تاب‌آوری، شفقت به خود، درک خود و ابراز وجود را نشان می‌دهد. همچنین، یک کارآزمایی تصادفی و کنترل‌شده نشان داد که EFT به عنوان یک انتخاب درمانی جایگزین برای درمان شناختی-رفتاری (CBT) در GAD، نتایج قابل‌مقایسه‌ای ارائه می‌دهد.
تحقیقات بیشتر با نمونه‌های بزرگ‌تر برای قطعیت‌بخشی به اثربخشی EFT نسبت به درمان‌های شناخته‌شده‌ای مانند CBT، به منظور گسترش درمان‌های روان‌شناختی موجود برای بیماران مبتلا به GAD ضروری است.
ملاحظات درمانی
ریشه‌های رشدی و ماهیت نهفته GAD به این معنی است که برای تقویت حس خود و پردازش آسیب‌های هیجانی طولانی‌مدت از گذشته، به زمان نیاز دارند. درمانگران باید به‌وضوح بیان کنند که طول درمان بسته به تاریخچه دلبستگی و ظرفیت‌های درون‌فردی مراجع به طور گسترده‌ای متفاوت خواهد بود.
با این وجود، ایجاد یک رابطه درمانی با همدلی و توجه مثبت در مراحل اولیه درمان بسیار کلیدی است. این ارتباط به تنهایی به تنظیم عاطفه کمک می‌کند و ایمنی کافی را برای بسیاری از مراجعان فراهم می‌آورد تا به‌آرامی برای کاوش در هیجانات مدفون‌شان ریسک کنند.
نتیجه‌گیری
به طور خلاصه، درمان هیجان‌مدار مراجعین مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر در درمان هیجان‌مدار را برای پرورش آگاهی هیجانی، تحمل اضطراب و در نهایت ایجاد شفقت به خود توانمند می‌سازد. با حل تعارضات درونی که اضطراب مزمن را حفظ می‌کنند، EFT بهبود پایدار در علائم روزانه و کیفیت زندگی را تسهیل می‌کند.
اگرچه هنوز پژوهش‌های بیشتری مورد نیاز است، یافته‌های تاکنون نشان می‌دهد که EFT یک رویکرد امیدوارکننده در درمان این اختلال پیچیده می‌باشد.
منابع
- Greenberg, L. S. (2004). Emotion–focused therapy. Clinical Psychology & Psychotherapy: An International Journal of Theory & Practice, 11(1), 3-16. https://doi.org/10.1002/cpp.388
- O’Connell Kent, J. A., Jackson, A., Robinson, M., Rashleigh, C., & Timulak, L. (2021). Emotion‐focused therapy for symptoms of generalised anxiety in a student population: An exploratory study. Counselling and Psychotherapy Research, 21(2), 260-268. https://doi.org/10.1002/capr.12346
- Timulak, L., Keogh, D., Chigwedere, C., Wilson, C., Ward, F., Hevey, D., Griffin, P., Jacobs, L., & Irwin, B. (2018). A comparison of emotion-focused therapy and cognitive-behavioural therapy in the treatment of generalised anxiety disorder: study protocol for a randomised controlled trial. Trials, 19, 1-11. https://doi.org/10.1186/s13063-018-2892-0
- Timulak, L., & McElvaney, J. (2016). Emotion-focused therapy for generalized anxiety disorder: An overview of the model. Journal of Contemporary Psychotherapy, 46, 41-52. https://doi.org/10.1007/s10879-015-9310-7
